كرامپون
مقاله ي اموزشي
كرامپون
كرامپون عبارت از قابي با مجمو عه اي تيغه است كه به زير كفش خود ميبنديد تا در نقاطي كه كفش نميتواند ثابت باقي بماند، انها در يخ و برف نفوذ كنند. چه زماني بايد از كرامپون استفاده كرد؟هيچ قانون ثابتي در اين باره وجود ندارد. تصميم گيري در اين مورد بستگي به تجربه و مهارت و نيز براورد شخص از شرايط دارد. اگر احساس ميكنيد احتياج به كرامپون داريد انها را بپوشيد.انتخاب كرامپون بر حسب شكل انها يا براي استفاده در كوهنوردي عمومي صورت ميگيرد يا براي يخ نوردي فني طراحي شده است ،انتخاب ميشود.تارخچه ي كرامپون:كرامپون ها وسيله اي قديمي هستند كه در بيش از 2000 سال پيش اختراع شده اند. ساكنين اوليه مناطق قفقاز صندل هاي چرمي به پا ميكردند كه داراي تختي صاف و ميخ دار بود كه براي حركت كردن بر روي يخ وبرف به كار ميرفتند.معدنچي هاي سلتيك در2700 سال پيش از ميخ هايي در پا استفاده ميكردند. چوپانان قرون وسطي از كرامپون سه تيغه استفاده ميكردند كه قاب انها به شكل نعل بود .كرامپون هاي چهار تيغه در پايان قرن نوزدهم از خلاقيت هاي ان دوران بود.اسكار اكن اشتاين كرامپون ده تيغه را اختراع كرد. خيلي از كوهنوردان فكر ميكردند اين وسيله غير ورزشي است.اما با تمام اين حرف ها اين وسيله كوهنوردان را از كندن جاي پا راحت كرد وديواره هاي مناطق صعود نشده ي پوشيده از برف ويخ را به روي انها باز كرد. در سال 1932 لارنت گريول دو تيغه ي جلويي را به اين وسيله اضافه كرد و كرامپون دوازده تيغه را به وجود اوردكه وسيله ي طراحي شده براي صعود از شيب هاي تند برف ويخ بود .انها باعث ايجاد كرامپون هاي امروزي شدند كه از وسايل ضروري و مورد نياز كوهپيمايي بشمار مي روند.تيغه هاي كرامپون: مدل هاي اوليه ي كرامپون كه ده تيغه بودند در سال 1930 جاي خود را به كرامپون هاي با دو تيغه ياضاف يدر جلو دادند كه به كرامپون هاي دوازده تيغه معروف هستند.تيغه هاي جلويي كرامپون نياز به كندن جاي پا را حذف كردند وبه فرد اجازه گام برداشتن بر روي سطح هاي شيب دار برفي ويخي را دادند. كرامپون هاي حاضر كه جهت فعاليتهاي عمومي كوهنوردي طراحي شده اند هم دوازده تيغه و هم مدل سبك تر ده تيغه هستند ولي همه يانها تيغه هاي جلويي را دارا هستند.اكثر كرمپون ها از فولاد موليبديوم-كرم ساخته شده اند كه الياژي بسيار قوي وسبك وزن است. اما بعضي از كرامپون ها هم از المينيوم هواپيما كه الياژي سبك تر از فولاد ولي بسيار ظريف ونرم تر از ان است و براي راه رفتن روي سنگ ها شكننده است. مسير هاي برفي معمولا شامل فواصل كوتاه سنگ وصخره ف در حالي كه كرامپون به پا داريد نيز ميشود. كرامپون ها بايد توانايي طي چنين مسير هايي را داشته باشند ، اما استفاده زياد درا ين مورد باعث كند شدن تيغه هاي ان ميشود.زاويه ي نسبي ومحل قرار گرفتن دو رديف تيغه ي اول كرامپون بهترين مورد استفاده از انرا مشخص ميسازد .زمانيكه اولين تيغه جلويي كه به تيغه هاي اوليه معروف هستند به طرف پايين خم شده باشند و رديف دوم يا تيغه هاي ثانويه بطرف انگشت شست در كفش باشند اين نوع كرامپون ها كه به تيغه جلويي هم معروف هستند مناسب صعود يخ نوردي هستند تا كوهپيمايي عمومي . اين تركيب هنگامي كه از تيغه هاي جلويي استفاده شوند باعث درگير شدن راحت تر تيغه هاي ثانويه ميشوند كه فشار روي پا را به مقدار زيادي كاهش ميدهند.از طرف ديگر چناچه تيغه هاي دوم يا ثانويه بطرف پايين زاويه داشته باشند باعث ميشوند تا راه رفتن روي شيب معتدل بسيارراحت تر صورت بگيرد.تيغه هاي جلويي از نظر قرار گرفتن ميتواند افقي يا عمودي باشند . كرامپون با تيغه هاي عمودي براي يخ نوردي فني طراحي شده اند شكل تيغه ي انها مشابهه سخمه ي كلنگ يخنوردي است. انها براي نفوذ در يخ سفت يا اب منجمد شده مناسب هستند،اما در يخ وبرف كوهستان بيشتر باعث شكاف ميشوند ف مگر انكه انها را عميقا در يخ وبرف كرد. در نقطه ي مقابل كرمپون هايي با تيغه ي جلويي افقي براي يخ هاي الپي وكوهستاني وشرايط برفي طراحي شده اند كه مناسب اغلب شرايط كوهنوردي عمومي هستند .سطح انها وسيع تر است و از اين رو در شرايط برفي ثابت تر باقي ميمانند.
كرامپون هاي لولايي،نيمه سخت وسخت:كرامپون هاي كوهنوردي را ميتوان در سه گروه لولايي ،نيمه سخت وسخت دسته بندي كرد.
لولايي:اين كرامپون ها براي كوهنوردي عمومي طراحي شده اند انها ميتوانند روي بسياري از كفش هاي كوهنوردي سوار شوند وسبك هستند وبراي راهپيمايي روي سنگ هاي طبيعي داراي انعطاف ميباشند. زمانيكه انها زير كفش محكم و سخت بسته شوند ،مانند يك كرامپون سخت يخ نوردي عمل ميكنند چرا كه اين كفش ها يك سطح ثابت را براي ان ايجاد ميكنند . البته در اين حالت ممكن است لرزش انها بيشتر از كرامپون سخت باشد.
نيمه سخت:اين نوع كرامپون ها براي كوهنهوردي عمومي ويخ نوردي فني طراحي شده اند.انها تا حدي داراي انعطاف هستند كه باعث مقداري راحتي در كفش هايي با تخت محكم ميشود.كرامپون هاي نيمه سخت با تيغه هاي جلويي عمودي وافقي ساخته ميشوند. بعضي از كرامپون هاي نيمه سخت طوري طراحي شده اند كه از طريق جابه جايي ميله ياتصال،كرامپون را ميتوان مناسب حالت راه رفتن عادي كرد. اين نوع كرامپون ها سازگار با كفش هاي قابل انعطاف هستند. پس ميتوان انها را براي صعودهاي فني كه تيغه هاي جلويي بيشتر مورد احتياج هستند،تنظيم كرد.
سخت:اين كرامپون ها براي يخ نوردي فني طراحي شده اند. در هنگام ضربه زدن به يخ ،لرزش وتكان خوردن انها كمتر از لولايي است وسفت بودن انها باعث اتكاء بيشتري ميشود كه به نوبه ي خودباعث ذخيره ي انرژي شما ميشود.اكثر كرامپون هاي سخت را بايد با كفش هاي محكم استفاده كرد ،چرا كه كفش هاي قابل انعطاف باعث بيرون امدن از بنو وبست ان ميشود وكرامپون بيرون مي افتد. راه رفتن با كرامپون هاي سخت بر روي سطوح صاف و صخره اي كه مستلزم كرامپون هاي با انعطاف است ، ذشوار ميباشد . اين كرامپون ها سنگسن ترين نوع است.
اتصال كرامپون:سه نوع اتصال كرامپون امروزه در دسترس هاست:بندي ،پا كردني و دو جانبه. بطو ر كلي كرامپون هاي لولايي با سيستم بندي و كفش هاي قابل انعطاف خوب عمل ميكنند و كرامپون هاي سخت با سيستم پا كردني و كفش هاي خيلي سفت و غير قابل انعطاف خوب عمل ميكنند سيستم اتصال دو جانبه از تركيبي از بند وتسمه در جلوي پا ويك فنر در پشت پا تشكيل شده است .اين سيستم مناسب كرامپون هاي نيمه سخت و كفش هاي نسبتا سخت است .بطور كلي سيستم كرامپون توسط سطحي كه كفش روي ان قرار ميگيرد تعيين ميشود.
1-بند:بند هاي تسمه اي سگك دار براي اتصال كرامپون به هر نوع كفشي مناسب هستند بند هايي با پوشش نايلوني نئوپرن بهترين ماده بندها ميباشند زيرا قوي هستند. اب را به خود جذب نميكنند، كش نمي ايند و خيلي راحت ميتوهن بند را از كرامپوني به كرتمپون ديگر جابه جا كرد.تسمه هاي نايلوني هم قوي هستند ولي ابرا به خود جذب ميكنند كه ميتواند باعث يخ بستن الياف نايلون بشود وكار كردن با ان را دشوار كند. بند هاي چرمي ارزان تر هستند ولي در هنگام خيس شدن كش مي ايند و احتمالا ميپوسند و يا پاره ميشوند سه مدل بستن بند مورد استفاده قرار ميگيرد:
1-1سيستم اسكاتلندي:يك بند با يك حلقه در وسط ان كه به طور دائم به محل اتصال جلويي وصل است. بند دوم از يك محل اتصال وارد ميشود و از درون حلقه گذرانده ميشود وبه محل اتصال بعدي وصل ميشود بند عقبي يا بند سوم كه
از همه بلند تر است به دور مچ پا پيچيده ميشود وبا سگك به بند كوتاه چهارم وصل ميشود .اين نوع سيستم بند ها سريع و راحت است.
2-1 دو بند مستقل در كرامپون:يك بند در قسمت جاي پا ف چهار محل اتصال را بهم مرتبط ميكند وبند ديگر به دور مچ پا پيچيده ميشود و دو محل اتصال را بهم مرتبط ميكند .
3-1 چهار بند مستقل در كرامپون : دو بند كوچك سگك دار به يك طرف كرامپون متصل هستند ودو بند هم به طرف ديگر كرامپون متصل اند يكي از بند ها ي بلند در قسمت جلويي پا از حلقه هاي اتصال رد ميشود وبه سگك جلويي بسته ميشود . بند دوم به دور مچ پا ميپيچد و به سگك پشتي بسته ميشود.زمانيكه بند را به كرانپون خود مي اندازيد . سگك ان را در قسمت خارجي كرامپون قرار دهيد تا مانع تماس اينگونه نقاط در هنگام راه رفتن بشويد ودر كرامپون هاي دو وچهار تسمه با گذاراندن تسمه از قسمت خارجي به داخل وسپس تابي اضافع مانع شل شدن بند هاي جلويي كرامپون بشويد .
2-اتصالات كرامپون هاي پا كردني : كرامپون با ضا مني در قسمت انگشت شست پا ويك فنر يا اهرمي كه د قسمت پاشنه قرار دارد به كفش بسته ميشوند . استفاده از اين سيستم سريع و راحت است .فيت كردن كرامپون هاي پا كردني بسيار مهم تذ از كرامپون هاي بندي است براي فيت كردن كرامپون ها ، كفش بايد هم در قسمت جلو و هم عقب داراي شياري باشد . زماني كه اندازه ي كرامپون ها درست تنظيم شد ، فنر پشتي بايد با فشار بسته شود وكفش را به قسمت جلوي كرامپون فشار دهد . كرامپون هاي پا كردني داراي تسمه ي ايمني دور مچ پا هستند كه در صورت درامدن انها از كفش مانع بيرون افتادن از پا بشود .بعضي كرامپون هاي پا كردني داراي ميله ي فلزي در قسمت انگشتان جلويي پا هستند .تسمه ايمني از درون اين ميله ي اهني رد ميشود تا از بيرون امدن كرامپون جلوگيري كند .
3-اتصالات دو جانبه:اين مدل داراي بندي در قسمت جلو است كه با فنر پشتي تركيب ميشود . اين نوع اتصال بسيار محبوب است ، چرا كه مناسب كفش هاي است كه فاقد شيار در جلو وعقب هستند .مانند كرامپون هاي پاكردني ، فنر پشت پا بايد با فشار بسته شود تا كفش را به جلو و به قسمت اتصالات جلويي براند . اين نوع كرامپون ها براي استفاده با كفش هاي كوهنوردي داراي روكش عايق كفش(فايبر) بسيار مناسب هستند.
فيت كردن كرامپون :بسيار مهم است كه كرامپون فيت كفش ها بشود . زماني كه تصميم به خريد كرامپون داريد ،كفش خود را هم ببريد تا از فيت شدن كرامپون بر روي ان مطمئن شويد. اگر قرار است كه كرامپون را روي كفش هاي ديگري هم استفاده كنيد اين كفش ها را هم به فروشگاه ببريد . در منزل با خيا ل راحت ،پوشيدن كرامپون را تمرين كنيد شايد در موقعيت هايي مجبور شويد انها را در شرايط بدي به پا كنيد .مثل هوايي سرد با دستاني يخ زده و با چراغ پيشاني .نكات مهم هنگام فيت كردن كرامپون ها:1- حلقه هاي بست كرامپون ها در جلو وعقب بايد كرامپون را خيلي راحت بغل كند .فيت شدن كرامپون ها را با گرفتن از كفش وبلند كردن ان امتحان كنيد .2-بست عقبي وجلويي كرامپون هاي پا كردني كه در جلو انگشتان پا ودر عقب پاشنه را در بر ميگيرد ،اهميت ويژه اي دارند وبراي اين نوع كرامپون ها براي اين نوع كرامپون ها كفش هاي پلاستكي و چرمي سفت بايد داراي شياري كاملا درست باشند .3-تيغه هاي جلويي كرامپون بايد 2 تا 2.5 سانتي متر ، از قسمت انگشتان جلوتر باشد .4-اگر از گتر سوپر با بند كشي استفاده ميكنيد كه دور كفش وقسمت جلوي كفش را مي پوشاند .حتما در هنگام فيت كردن كرامپون ها گتر ها را به پا داشته باشيد .
نگهداري و ايمني كرامپون ها :كرامپون هاي شما مستلزم مراقبت ساده ومنظمي هستند تا وسيله اي قابل اطمينان وايمن باشند .بعد از هر صعود انها را تميز و خشك كنيد و براي استفاده مجدد مورد بازبيني قرار دهيد . بندهاي كهنه و از بين رفته ، مهره ها واشر و پيچ هاي خراب را تعويض كنيد تيغه هاي ان را وارسي كنيد انها بايد تا حد معقولي تيز باشند ولب تيغه هاي بسيار تيز در يخ نوردي فني مورد نياز است . مانند نگهداري از كلنگ ، از يك سوهان دستي براي تيز كردن تبغهخ ها استفاده كنيد .همچنين به سطح تراز تيغه ها نيز توجه كنيد ، تيغه هاي پخ ، كارايي كرامپون را در نفوذ به درون برف ويخ كمتر ميكند وباعث چاك خوردن وزخمي شدن شلوار ،گتر وپاها ميشود .بهتر است كرامپوني كه تيغه هاي ان بهشكل نامناسبي كج وخم شده ويا سوهان زيادي خورده است را بازنشسته و از رده خاج كنيد. در برف نرم و چسبنده برف زيادي در زير كرامپون جمع ميشود .اين توپ برفي ميتواند باعث اختلال در كار ونفوذ تيغه هاي كرامپون بشود و خطرناك باشد ، مخصوصا اگر برف جمع شده بر روي يك سطح يخي باشد .براي اين خطر ميتوانيد از صفحه هاي ضد توپ پلاستيكي ، لاستيكي ويا ورق هاي وينيل كه از طسرف توليد كنندگان كرامپون براي قرار دادن در زير انها درست شده .استفاده كنيد يك راه ديگر اين است كه از چسب هاي ورقه اي پلاستيك براي قرار دادن در زير كرامپون استفاده كنيد . زماني كه به برف نرم و چسبنده اي ميرسيد ، توجه كنيد كه ايا به كرامپون احتياج داريد يا نه ؟ از جنبه ايمني شايد حركت بدون انها بهتر باشد .